“Bé đã tiêm đủ các mũi lúc 2–3–4 tháng rồi, 6 tháng còn phải tiêm gì nữa không?”
“6 tháng có nên chích cúm chưa?”
“9 tháng tiêm sởi rồi, 12 tháng có cần tiêm MMR nữa không?”
“Bé tiêm dịch vụ và trạm y tế xen kẽ có sao không?”
Bạn cần tham vấn cộng đồng và hỏi đáp trực tiếp Bs Lợi, hãy tham gia nhóm Facebook "Nuôi con khỏe Hỏi Bác sĩ Nhi (click vào dòng này)
Từ 6 đến 12 tháng, lịch chích ngừa của trẻ không còn dày đặc như những tháng đầu, nhưng lại xuất hiện một số mốc rất quan trọng.
Đặc biệt là:
👉 Cúm từ 6 tháng tuổi.
👉 Sởi và bại liệt ở mốc 9 tháng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
👉 Viêm não Nhật Bản và một số vaccine khác khi trẻ bước sang 12 tháng.
Điều quan trọng không phải là trẻ tiêm ở trạm y tế hay trung tâm dịch vụ, mà là:
Mỗi mũi vaccine đều được ghi nhận – không bỏ sót – không tiêm trùng – và trẻ được bảo vệ đúng thời điểm.
1. Trước tiên: hãy kiểm tra trẻ đã hoàn thành các mũi 2–3–4 tháng chưa
Trước khi nghĩ đến những vaccine mới của giai đoạn 6–12 tháng, cha mẹ nên mở lại sổ tiêm và kiểm tra:
Theo lịch quốc gia, những mũi cơ bản phòng bạch hầu – ho gà – uốn ván – viêm gan B – Hib được bắt đầu lúc 2 tháng và hoàn thành 3 liều cơ bản với khoảng cách tối thiểu phù hợp. Nếu trẻ bị trễ lịch, Bộ Y tế khuyến cáo tiêm bù càng sớm càng tốt thay vì bỏ luôn những mũi còn thiếu. (Cổng Thông Tin Bộ Y Tế)
👉 Vì vậy:
Trễ lịch không có nghĩa là phải tiêm lại từ đầu.
Hãy mang sổ đến cơ sở tiêm để nhân viên y tế xây dựng lịch bù phù hợp.
2. Từ 6 tháng tuổi: trẻ có thể bắt đầu tiêm vaccine cúm mùa
Đây là một mốc mà nhiều cha mẹ dễ bỏ quên.
👉 Trẻ từ đủ 6 tháng tuổi có thể tiêm vaccine cúm mùa.
Cúm không chỉ gây sổ mũi và sốt thông thường. Ở trẻ nhỏ, cúm có thể gây:
Sốt cao.
Viêm phổi.
Khò khè.
Mất nước.
Bội nhiễm.
Phải nhập viện.
Vì vậy, vaccine cúm đặc biệt đáng cân nhắc khi trẻ:
Đi nhà trẻ sớm.
Có anh chị đang đi học.
Sống trong gia đình đông người.
Thường xuyên tiếp xúc nhiều người.
Có bệnh tim, phổi hoặc một số bệnh nền khác.
Nếu đây là mùa cúm đầu tiên trẻ được tiêm thì sao?
Với trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi chưa từng tiêm cúm hoặc chưa có đủ số liều cúm trước đó, thường cần 2 liều cách nhau ít nhất 4 tuần trong lần tiêm đầu tiên, sau đó tiếp tục tiêm cúm hằng năm theo khuyến cáo. (CDC)
Ví dụ:
6 tháng: cúm mũi 1
↓ khoảng ≥4 tuần
7 tháng: cúm mũi 2
Sau đó duy trì tiêm nhắc lại theo mùa/hằng năm.
👉 Một mũi cúm ở trẻ lần đầu tiêm chưa chắc đã hoàn tất lịch. Đây là điểm cha mẹ rất hay quên.
3. Khoảng 6–8 tháng: đây cũng là lúc kiểm tra những vaccine còn thiếu
Không phải em bé nào đến 6 tháng cũng có lịch giống nhau.
Có bé:
Tiêm hoàn toàn theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
Tiêm hoàn toàn dịch vụ.
Tiêm 5 trong 1 tại trạm nhưng bổ sung phế cầu ở dịch vụ.
Đã dùng vaccine phối hợp theo lịch 2–4–6 tháng.
Trễ một vài mũi vì bệnh.
Chuyển từ tỉnh này sang tỉnh khác.
Đổi cơ sở tiêm nhiều lần.
Vì vậy, khoảng 6 tháng là thời điểm rất tốt để cha mẹ làm một việc đơn giản:
👉 Đối chiếu toàn bộ sổ tiêm từ lúc sinh đến hiện tại.
Đừng chỉ hỏi:
“6 tháng phải chích mũi gì?”
Mà nên hỏi:
“Với những vaccine con tôi đã tiêm, từ bây giờ đến 12 tháng con còn thiếu gì?”
Hai em bé cùng 6 tháng tuổi có thể nhận được câu trả lời khác nhau.
4. Vaccine Rota: đừng để đến 6–7 tháng mới nhớ ra
Rota giúp phòng tiêu chảy nặng do Rotavirus và được uống, không phải tiêm.
Từ năm 2026, vaccine Rota được triển khai miễn phí trên toàn quốc trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng; lịch chương trình gồm 2 liều bắt đầu từ 2 tháng tuổi. (Bộ Y tế)
Điểm đặc biệt của vaccine Rota là:
👉 Các sản phẩm có giới hạn tuổi để bắt đầu và hoàn thành lịch uống.
Vì vậy, nếu con đã 6–7 tháng nhưng:
thì không nên tự quyết định chờ thêm.
Hãy mang sổ tiêm đến cơ sở tiêm chủng để kiểm tra tên vaccine, số liều đã dùng và giới hạn tuổi của sản phẩm đó.
5. Phế cầu: cần nhìn lại trẻ đã tiêm theo lịch nào
Vaccine phế cầu giúp phòng nhiều bệnh nặng do phế cầu như:
Hiện có nhiều vaccine phế cầu với lịch sử dụng khác nhau theo độ tuổi và sản phẩm.
Từ năm 2026, vaccine phế cầu đã nằm trong kế hoạch mở rộng của Chương trình Tiêm chủng mở rộng, nhưng việc cung cấp miễn phí đang triển khai theo lộ trình tại từng địa phương, chưa đồng loạt giống nhau trên toàn quốc. (Bộ Y tế)
Theo lịch được Bộ Y tế xây dựng cho chương trình phế cầu, trẻ có thể được tiêm từ 2 tháng, liều tiếp theo cách ít nhất 2 tháng và có liều nhắc lại khi đủ 12 tháng tuổi. (Bộ Y tế)
👉 Vì vậy khi trẻ 6–12 tháng, cha mẹ cần xem:
Con đã tiêm phế cầu chưa? Loại nào? Bao nhiêu liều? Mũi tiếp theo vào thời điểm nào?
Không nên chỉ nhớ chung chung:
“Hình như con có chích phế cầu rồi.”
6. Mốc 9 tháng: đừng bỏ quên vaccine sởi
Đây là một trong những mũi quan trọng nhất trong năm đầu đời.
Theo lịch Tiêm chủng mở rộng của Việt Nam:
👉 Trẻ đủ 9 tháng tuổi được tiêm vaccine có thành phần sởi. (Cổng Thông Tin Bộ Y Tế)
Sởi không đơn giản chỉ là:
“Sốt vài hôm rồi nổi ban.”
Bệnh có thể gây:
“Nếu 12 tháng tôi định cho con tiêm MMR thì có thể bỏ mũi sởi 9 tháng không?”
👉 Không nên tự ý bỏ.
Mũi sởi lúc 9 tháng được thiết kế để bảo vệ trẻ sớm trong giai đoạn nguy cơ, trong khi vaccine phối hợp sởi – quai bị – rubella hoặc sởi – quai bị – rubella – thủy đậu có lịch sử dụng riêng tùy sản phẩm.
Vì vậy, không nên nghĩ:
“Đằng nào 12 tháng cũng chích MMR, thôi bỏ luôn mũi 9 tháng.”
Hãy cho trẻ tiêm sởi đúng lịch và sau đó tiếp tục lịch vaccine có thành phần sởi theo hướng dẫn.
7. 9 tháng còn có một mũi nhiều cha mẹ không nhớ: bại liệt tiêm
Theo lịch của Bộ Y tế, vaccine bại liệt dạng tiêm có:
Do cha mẹ thường nhớ:
“2–3–4 tháng con đã uống bại liệt rồi.”
nên dễ nghĩ rằng đã hoàn tất.
Nhưng vaccine bại liệt có thể gồm cả:
👉 Vì vậy tại mốc 9 tháng, hãy kiểm tra kỹ sổ tiêm xem trẻ đã được tiêm IPV đúng lịch chưa.
8. Từ 9 tháng: một số vaccine dịch vụ có thể bắt đầu tùy sản phẩm
Ngoài lịch Tiêm chủng mở rộng, một số vaccine dịch vụ có thể được sử dụng từ khoảng 9 tháng tuổi tùy loại vaccine và hướng dẫn nhà sản xuất.
Ví dụ, một số vaccine phòng viêm não Nhật Bản có thể sử dụng từ 9 tháng, trong khi vaccine viêm não Nhật Bản trong lịch Tiêm chủng mở rộng truyền thống bắt đầu từ 12 tháng. Bộ Y tế cũng lưu ý các vaccine viêm não Nhật Bản khác nhau có độ tuổi bắt đầu và lịch tiêm khác nhau. (Bộ Y tế)
👉 Đây là lý do cha mẹ không nên áp lịch của em bé hàng xóm cho con mình.
Cùng phòng một bệnh nhưng vaccine khác nhau có thể có lịch khác nhau.
9. Đủ 12 tháng: trẻ bước sang một “chương mới” của lịch vaccine
Khi trẻ tròn 1 tuổi, số vaccine có thể được sử dụng bắt đầu nhiều hơn.
Tùy lịch trẻ đã thực hiện và vaccine lựa chọn, cha mẹ có thể được tư vấn về:
🦟 Viêm não Nhật Bản
Trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, vaccine viêm não Nhật Bản bắt đầu từ 12 tháng tuổi:
Việt Nam là quốc gia có lưu hành viêm não Nhật Bản, vì vậy đây là vaccine cha mẹ không nên bỏ quên.
🫁 Phế cầu – mũi nhắc nếu lịch của trẻ yêu cầu
Nếu trẻ đã bắt đầu vaccine phế cầu từ những tháng đầu, 12 tháng có thể là thời điểm của liều nhắc lại, tùy vaccine và lịch đã sử dụng. (Bộ Y tế)
Đừng tự tiêm thêm hoặc bỏ mũi chỉ dựa vào tuổi.
Cần đối chiếu:
Loại phế cầu → số liều đã tiêm → tuổi lúc tiêm → khoảng cách giữa các liều.
🤧 Sởi – Quai bị – Rubella
Một số vaccine phối hợp MMR được sử dụng từ 12 tháng tuổi.
Điều cha mẹ cần hiểu là:
👉 Mũi sởi lúc 9 tháng và vaccine phối hợp sau 12 tháng không phải là hai lựa chọn để chọn một bỏ một.
Chúng nằm trong một chiến lược tạo miễn dịch theo từng giai đoạn tuổi.
🌸 Thủy đậu
Nhiều vaccine thủy đậu có thể bắt đầu từ 12 tháng tuổi.
Trẻ nhỏ mắc thủy đậu phần lớn có thể hồi phục tốt, nhưng bệnh vẫn có thể gây:
Nhiễm trùng da.
Viêm phổi.
Biến chứng thần kinh.
Lây lan cho người thân.
Cha mẹ có thể trao đổi với bác sĩ để đưa vaccine thủy đậu vào lịch phù hợp của trẻ.
🟡 Viêm gan A
Một số vaccine viêm gan A cũng có thể bắt đầu sử dụng từ khoảng 12 tháng tuổi, tùy sản phẩm.
Viêm gan A lây chủ yếu qua đường phân – miệng, thực phẩm và nước nhiễm bẩn.
Khi trẻ bắt đầu bò, tập đi, ăn đa dạng và đưa mọi thứ vào miệng, nguy cơ tiếp xúc với nhiều nguồn lây cũng dần tăng lên.
10. Có cần tiêm tất cả các vaccine vào đúng ngày trẻ tròn 12 tháng?
Không.
12 tháng không có nghĩa là:
“Sinh nhật xong hôm sau phải chích hết tất cả.”
Khi trẻ đến mốc này, bác sĩ sẽ xem:
Vaccine trẻ đã tiêm.
Những mũi đang thiếu.
Khoảng cách tối thiểu giữa các liều.
Vaccine nào có thể tiêm cùng buổi.
Vaccine nào cần sắp xếp thời điểm khác.
Tình trạng sức khỏe của trẻ.
Nguy cơ dịch tễ và điều kiện của gia đình.
Nhiều vaccine có thể được sử dụng trong cùng một buổi khi phù hợp.
👉 Không nên tự kéo giãn vaccine vài tháng chỉ vì sợ:
“Chích nhiều quá con chịu không nổi.”
Việc kéo dài lịch không cần thiết đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian trẻ chưa được bảo vệ đầy đủ.
11. Trạm y tế hay tiêm dịch vụ?
Cha mẹ không bắt buộc phải chọn một bỏ một.
Một em bé hoàn toàn có thể:
✅ Tiêm những vaccine đang được cung cấp trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế.
✅ Tiêm thêm những vaccine chưa có hoặc chưa được triển khai tại địa phương ở cơ sở dịch vụ.
Điều quan trọng nhất là:
📒 MỌI MŨI TIÊM PHẢI NẰM TRONG MỘT LỊCH THỐNG NHẤT
Mỗi lần đi tiêm hãy mang sổ hoặc dữ liệu tiêm chủng cũ.
Đừng để xảy ra tình huống:
Trạm y tế không biết bé vừa tiêm gì ở dịch vụ.
hoặc:
Trung tâm dịch vụ không biết tuần trước bé vừa được tiêm mũi gì ở trạm.
12. Bé đang ho, sổ mũi có phải hoãn tiêm không?
Không phải cứ sổ mũi là phải dời lịch.
Một trẻ:
Ho nhẹ.
Sổ mũi nhẹ.
Không sốt.
Vẫn ăn bú tốt.
Vẫn chơi bình thường.
…có thể vẫn được tiêm sau khi được khám sàng lọc.
Ngược lại, nếu trẻ:
thì bác sĩ sẽ cân nhắc hoãn hoặc điều chỉnh lịch.
👉 Đừng tự hoãn vaccine nhiều tuần chỉ vì một chút nước mũi.
Hãy đưa trẻ đến để được sàng lọc.
13. Sau tiêm, cha mẹ cần theo dõi gì?
Trẻ có thể gặp một số phản ứng nhẹ như:
Cha mẹ nên:
✅ Ở lại cơ sở tiêm chủng đủ thời gian theo dõi theo hướng dẫn.
✅ Cho trẻ ăn bú bình thường.
✅ Mặc đồ thoáng.
✅ Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế khi nghi sốt.
✅ Không tự cho thuốc hạ sốt dự phòng trước tiêm.
✅ Không đắp lá, xoa dầu hay bôi thuốc lên chỗ tiêm.
14. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay sau tiêm?
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có:
🚨 Khó thở hoặc tím tái.
🚨 Co giật.
🚨 Li bì, khó đánh thức.
🚨 Bỏ bú hoặc không uống được.
🚨 Nôn nhiều bất thường.
🚨 Sốt cao hoặc tình trạng sốt kéo dài khiến cha mẹ lo lắng.
🚨 Khóc thét kéo dài bất thường.
🚨 Phù môi, phù mặt, nổi mề đay lan nhanh hoặc biểu hiện nghi phản vệ.
🚨 Bất kỳ biểu hiện nào mà cha mẹ cảm thấy “con khác hẳn bình thường.”
Một lịch nhớ nhanh cho trẻ 6–12 tháng
👶 TỪ 6 THÁNG
💉 Có thể bắt đầu cúm mùa.
📒 Kiểm tra các vaccine cơ bản còn thiếu.
🫁 Tiếp tục lịch phế cầu nếu trẻ đang tiêm theo phác đồ yêu cầu.
👶 7–8 THÁNG
💉 Hoàn thành liều cúm thứ hai nếu đây là lần đầu trẻ cần 2 liều.
📒 Tiêm bù những vaccine bị trễ khi có chỉ định.
👶 9 THÁNG
💉 Sởi mũi đầu theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
💉 Kiểm tra IPV – bại liệt dạng tiêm theo lịch quốc gia.
💉 Một số vaccine dịch vụ khác có thể bắt đầu tùy sản phẩm.
👶 12 THÁNG
💉 Bắt đầu viêm não Nhật Bản theo lịch phù hợp.
🫁 Kiểm tra liều nhắc phế cầu.
💉 Có thể bắt đầu một số vaccine như MMR, thủy đậu, viêm gan A tùy loại vaccine và lịch của trẻ.
🤧 Tiếp tục cúm hằng năm.
Điều BS Lợi muốn cha mẹ nhớ
Giai đoạn 6–12 tháng, cha mẹ không cần chạy theo một danh sách thật dài và cố:
“Có vaccine gì thì tiêm hết vaccine đó.”
Điều cần làm là xây cho con một lịch tiêm có hệ thống:
✅ Những mũi cơ bản đã đủ chưa?
✅ 6 tháng đã bắt đầu cúm chưa?
✅ 9 tháng đã tiêm sởi và kiểm tra IPV chưa?
✅ 12 tháng cần nhắc hoặc bắt đầu vaccine nào?
✅ Có vaccine nào trẻ đã tiêm dịch vụ nhưng chưa ghi vào sổ không?
Và nhớ một nguyên tắc rất đơn giản:
👉 Đừng bỏ vaccine vì sợ con còn nhỏ – cũng đừng tiêm theo lời truyền miệng. Hãy tiêm đúng bệnh, đúng tuổi, đúng khoảng cách và phù hợp với lịch của chính em bé.
Một cuốn sổ tiêm được theo dõi tốt hôm nay có thể giúp cha mẹ tránh rất nhiều bối rối trong những năm tiếp theo.
Bạn cần tham vấn cộng đồng và hỏi đáp trực tiếp Bs Lợi, hãy tham gia nhóm Facebook "Nuôi con khỏe Hỏi Bác sĩ Nhi (click vào dòng này)
BS Lợi – Cẩm nang Nuôi con khỏe
Hiểu đúng – Chăm sóc đúng – Điều trị đúng ngay từ đầu.
